پژوهشکده حقوق و قانون ایران در ادامه اجرای طرح شناسایی و معرفی حقوقدانان برجسته ایران و جهان، مجموعه‌ای از زندگی‌نامه‌های نام‌آوران و شخصیت‌های تأثیرگذار در تاریخ حقوق ایران، از عصر قاجار تا ابتدای دوره پهلوی را در دانشنامه ویکی حقوق تدوین و منتشر کرد. با انتشار این مجموعه، شمار حقوقدانان معرفی‌شده در ویکی حقوق از ۲۵۰ نفر فراتر رفت.
معرفی و مستندسازی زندگی، آثار و فعالیت‌های علمی و حرفه‌ای حقوقدانان برجسته داخلی و خارجی، هفتمین محور از محورهای اصلی فعالیت دانشنامه ویکی حقوق به شمار می‌رود. این محور با هدف پاسداشت میراث علمی و حقوقی، ثبت تاریخ تحولات دانش حقوق، معرفی چهره‌های اثرگذار و فراهم‌سازی دسترسی عمومی به اطلاعات مستند درباره شخصیت‌های حقوقی طراحی شده و اجرای آن به‌صورت تدریجی در دستور کار قرار گرفته است.
در چارچوب این برنامه، معرفی استادان دانشگاه، قضات، وکلای دادگستری و پژوهشگران برجسته حقوقی ایران و سایر کشورها پیش‌بینی شده است. بخشی از این برنامه تاکنون اجرا شده و در تازه‌ترین مرحله، تدوین و انتشار زندگی‌نامه نام‌آوران و تأثیرگذاران حقوق ایران در عصر قاجار و ابتدای دوره پهلوی به انجام رسیده است.
بازخوانی تاریخ حقوق ایران از دریچه زندگی حقوقدانان
یکی از مبانی این طرح، توجه به نقش اشخاص در شکل‌گیری و تحول نهادهای حقوقی است. تاریخ حقوق صرفاً تاریخ تصویب قوانین، تأسیس نهادهای قضایی و تغییر ساختارهای حقوقی نیست؛ بلکه بخش مهمی از آن در اندیشه‌ها، آثار، اقدامات و تجربه‌های اشخاصی نهفته است که در آموزش حقوق، تحول نظام قضایی، توسعه وکالت دادگستری، تدوین قوانین و گسترش پژوهش‌های حقوقی نقش داشته‌اند.
از این منظر، شناسایی و معرفی حقوقدانان نسل‌های گذشته، افزون بر حفظ حافظه تاریخی جامعه حقوقی، زمینه شناخت دقیق‌تر سیر تحول حقوق ایران و پیوند میان نسل‌های مختلف حقوقدانان را فراهم می‌کند.
تمرکز بر عصر قاجار و ابتدای دوره پهلوی نیز از آن جهت اهمیت دارد که این دوره، از مقاطع مهم تحول ساختارهای قضایی و حقوقی ایران و شکل‌گیری تدریجی نهادهای نوین آموزش حقوق، قضاوت و وکالت به شمار می‌رود. معرفی شخصیت‌های اثرگذار این دوران می‌تواند به شناخت بهتر زمینه‌های تاریخی تحولات حقوقی معاصر ایران کمک کند.
بازسازی تصاویر تاریخی با همکاری دپارتمان کاربردی هوش مصنوعی پژوهشکده
در کنار تدوین زندگی‌نامه‌ها، با همکاری دپارتمان کاربردی هوش مصنوعی پژوهشکده حقوق و قانون ایران، تصاویر تاریخی شماری از این شخصیت‌ها نیز با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین هوش مصنوعی بازسازی و با کیفیت مناسب برای استفاده در دانشنامه آماده شد.
در این فرایند تلاش شده است ضمن بهبود کیفیت بصری تصاویر، ویژگی‌های ظاهری و هویت تاریخی اشخاص تا حد امکان حفظ شود و تصاویر بازسازی‌شده قابلیت استفاده در فعالیت‌های علمی، آموزشی و پژوهشی را داشته باشند.
همچنین، با هدف تسهیل دسترسی عمومی و گسترش امکان بهره‌برداری از این منابع تصویری، تصاویر بازسازی‌شده بدون درج لوگو یا واترمارک در دانشنامه ویکی حقوق منتشر شده‌اند تا پژوهشگران، نویسندگان، دانشجویان و سایر علاقه‌مندان بتوانند با رعایت ضوابط مربوط به استفاده از محتوا، از آن‌ها بهره‌مند شوند.
این اقدام، نمونه‌ای از به‌کارگیری ظرفیت‌های هوش مصنوعی در خدمت مستندسازی تاریخ حقوق و توسعه دسترسی عمومی به میراث علمی کشور است.
عبور شمار حقوقدانان معرفی‌شده در ویکی حقوق از ۲۵۰ نفر
با تکمیل و انتشار مجموعه جدید، شمار حقوقدانان داخلی و خارجی معرفی‌شده در دانشنامه ویکی حقوق از ۲۵۰ نفر فراتر رفته است. این مجموعه، زندگی‌نامه و اطلاعات مربوط به طیفی از استادان، قضات، وکلا، پژوهشگران و دیگر شخصیت‌های برجسته حقوقی را در بر می‌گیرد و توسعه آن همچنان ادامه خواهد داشت.
پژوهشکده حقوق و قانون ایران در اجرای این برنامه می‌کوشد دانشنامه ویکی حقوق را به مرجعی جامع، مستند و در دسترس برای شناخت شخصیت‌های تأثیرگذار در تاریخ و دانش حقوق تبدیل کند؛ مرجعی که در کنار معرفی دستاوردهای علمی حقوقدانان معاصر، سهم نسل‌های پیشین در شکل‌گیری و توسعه نظام حقوقی ایران را نیز ثبت و برای نسل‌های آینده حفظ کند.
علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه زندگی‌نامه‌ها و مشاهده تصاویر بازسازی‌شده به دانشنامه ویکی حقوق مراجعه کنند.
